27 Ramazan 1438 | 22 Haziran 2017
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
İbn Haldun demişti ki! II
09/01/2013 - 09:23
İsmail KILLIOĞLU

 

İbn Haldûn’ün “asabiyye” deyimi temelinde toplumsal gerçekliği gözlemleme suretiyle irdelemeye tabi tutması kültür ya da manevi bilimler bakımından, çağına göre, oldukça önemli bir adımdır. Varlığı üzerinde “spekülasyon” ve tartışmaların derecesi hafiflemiş gözükse de, tam itminana erdiği pek söylenemeyecek olan “sosyoloji” disiplininin habercisi ya da öncüsü olarak kabul edilmesi açık bir göstergedir. O’nun, İbn Haldûn’ün, topumsal gerçekliği gözlemlerken aynı zamanda değer yargısında bulunur bir tavrı sürdürmesi, bilimsel ve düşünsel nesnelliğin (afakiliğin, objektifliğin) ihlal edilmesi sonucunu doğurmaz mı? Sosyoloji’nin hem kendi sınırları içinde hem de bağımsız bilim olduğu iddiası temelinde kendi dışında süregelen tartışmalarda da “nesnellik” ilkesinin merkezde olduğu burada hatırlanmalıdır. Ama sosyolojinin, özellikle kavranılış biçimi “değer yargısı”nda bulunmasının doğal olduğu görüşü ağır basmaktadır. Dahası iktisat ve siyaset sosyolojisi alanlarında sosyolojinin “ideolojik” bir mahiyet yüklemesine “müsait” bulunduğu algısına dayanılarak “araçsallaştırıldığı” söylenebilir. Ama İbn Haldûn’ün “değer yargısı”nda bulunur gözüktüğü durumlarda bile toplumsal olgu ve olayları hesaba katmadığı ya da dışladığı pek söylenemez. Sözgelimi, devlet ve yönetim bakımından İslam’ın içerdiği ilkeleri (adalet gibi, hakkaniyet, barış gibi) işaret ederken, aynı zamanda Müslüman toplumlardaki çağdaşı hanedanlık rejimlerinin toplumsal gerçekliği görünüşleri olduğnu belirtmesi, herhalde bilimsel nesnelliğin ihlali anlamına gelmez.

İnsan topluluklarının göçebe ve yerleşik olma olgusu temelinde toplumsal ilişkilerin, toplumsal davranış tiplerinin, toplumsal kurumların ve yapıların ortaya çıkışını, dönüşüm ve değişim süreçlerini ve doğurdukları sonuçları dikkatli bir gözleme tabi tutar İbn Haldûn. Göçebelikten yerleşikliğe, yerleşiklik ile uygarlık oluşturma (ümran) sürecindeki etki ve tepkilerin birer olgu ve olay olarak incelenmesi başlı başına önem taşıyan konulardır.

Büyük Sahra ve çevresinde yaşayan Tuaregler kadar olmasa da, dünyanın çeşitli bölgelerinde çok sınırlı ölçekte göçebelik hayatı sürdürülüyor olabilir. Yerleşiklik neredeyse genel kural halindedir, denebilir. Fakat yerleşik hayat içinde kültürel göçebeliklerin bütünüyle ortadan kaldırıldığı herhalde ileri sürülemez.

Avrupa’ya, kabaca, bu açıdan bakıldığında göçebelik ile yerleşikliğin, bütün çaba ve önlemlere rağmen, sürekli yer değiştirdiği söylenebilir. XIX. Yüzyıla kadar Fransız kültürünün adeta yerleşik bir konumda bulunduğu gözlemini yapmak olasıdır. Bunun yansımalarını Tanzimat ve Meşrutiyet dönemleriyle Cumhuriyet’in ilk çeyrek yüzyılına kadar sürmek mümkündür Ama XIX. Yüzyıl öte yandan Ortadoğu ve Uzak Doğuyla Afrika ve Amerika kıtasının belli bölgelerinde Büyük Britanya İmparatorluğu’nun hegemon ve emperyal gücünün ağırlığını hissettirdiği yüzyıldır aynı zamanda. Öte yandan Amerika’nın “dışa açılma” sancılarının yoğunlaştığı ve XX. Yüzyılda, Avrupa’nın yerleşik hayatına göçebe olarak müdahaleye başladığı bir dönemin aralandığı süreçtir de. II. Dünya Savaşı’nın, artık tarafların tıknefes olduğu son bir anda ortaya çıkması, adeta yerleşikliğe göçebeliğin müdühale ederek hakimiyetini ilan etmesi anlamına gelir. Ve böylece günümüze gelinir.

Günümüzde, yerleşik hayatın kendi varlığıyla özdeş olduğu algısını merkezde tahkim etmeyi ihmal etmeyen Avrupa, kendisine göre göçebe konumunda saydığı ülkelere başta savaşlar olmak üzere, çeşitli çatışmaları, ideolojik ve siyasal çekişmeleri taşımak suretiyle güvenliğini sağlamaya çalışmış, belli ölçüde de başarılı olmuştur. Ancak yerleşik hayatın doğal olarak yaşamak zorunda olduğu olumsuzlukları ortadan kaldırmak şöyle dursun, içten içe yozlaşmasını önleyememektedir. Gerçekten, Avrupa siyasi-toplumsal tarihi bakımından Roma İmparatorluğu’nun bıraktığı boşluğu doldurmak için AB önemli bir olaydır, ama gerçeklik kazanması o oranda sorunsal olma özelliğini de sürdürmekterdir.

Göçebelik ve yerleşikliğin toplumsal bakımdan iç görünümde tezahürü nasıldır?

YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
21/06/2017 - 11:00 İktidar ve devlet
14/06/2017 - 09:50 Sorgulama ve özeleştiri
07/06/2017 - 09:39 Uluslararası hukuk ve Filistinli esirler
31/05/2017 - 10:17 Açlık
24/05/2017 - 15:07 Evin içi
17/05/2017 - 09:16 “Ağaç kesen, baş keser”
10/05/2017 - 09:19 Kamu bilinci
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
KPSS cevap kağıtları erişime açıldı
ABD'den PYD/PKK mektubu
Biraraya gelmezsek zulümler önlenemez
KPSS sonuçları açıklandı
Bahçeli’den CHP'nin yürüyüşüne ilk tepki: "Akılsız başın cezasını ayaklar çeker"
Sorunlarımızı G-8’de değil D-8’de çözelim!
Az önce açıklandı! İşte yerine gelen isim…
Siyasîler kavgayı bırakırsa vatandaş kucaklaşır
Suudi Arabistan'da saldırı! Ölü ve yaralılar var
EN ÇOK
Yazarlar
Hayati OTYAKMAZ
ADALET- EMANET VE İŞLERİ EHLİNE VERMEK
Şeref KAÇMAZ
HESAPLI - YORUM
Mustafa KAYA
Cenevre’de Güvenlik ve Garantiler Tuzağı
Atilla MEHDİGİL
Ateizm ve ateistlerin hezeyanı
Feyzullah AYDOĞAN
YENİDEN BÜYÜK TÜRKİYE’NİN İNŞA POLİTİKALARI
İshak BEYAZAY
Katar sana ne katar - Deepweb
Ekrem ŞAMA
Dışişleri şaka gibi
Mustafa İŞCAN
Yıllık izin birer gün olarak kullanılır mı?
Mustafa GEÇER
TÜRKİYE’NİN BATILILAŞMA SORUNU
Mustafa BİLGEN
Hz PEYGAMBER (s.a.v.)’İN SİYASETÇİYE ÖĞÜTLERİ
Uzm.Dr. Ali AYDIN
Soğuk Parmaklar Hangi Hastalıklarda Görülür
Alıntı Yazılar
Abdullah AKÇAY
Düşünmek herkese iyi gelecek !..
Mehmet Şevket EYGİ
İmanı korumak
Ali Haydar HAKSAL
Güç ve Adalet
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
“Korku Türbülansı”ndaki ABD ve “Kontrolsüz Çok Kutupluluk” Planı
Zeki CEYHAN
Bir adım ötesi!
Mevlüt ÖZCAN
İnfaz memurunun akıbeti
Mahmut TOPTAŞ
Kaybettiklerimiz arayalım
Prof.Dr.Ata ATUN
Cenevre’de Güvenlik ve Garantiler Tuzağı
Prof. Dr. Burhanettin Can
Diyanet İşleri Başkanlığı Üzerinden 2019 Cumhurbaşkanlığı Savaşları - 3
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Ne yapacaksan ölmeden önce yap
Mustafa YILDIRIM
Özlenen eski Ramazanlar mı yoksa insanlar mı?
Burak KILLIOĞLU
Zihinler allak bullak…
Şakir TARIM
Yaşananlar ekseninde D-8’in önemi
İsmail KILLIOĞLU
İktidar ve devlet
İbrahim VELİ
En değerli hediye: D-8
Abdülkadir ÖZKAN
Suriye’de kimin eli kimin cebinde?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz