2 Cemaziye'l-Evvel 1439 | 19 Ocak 2018
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
İnsana bakmak
19/07/2017 - 09:09
İsmail KILLIOĞLU

“  Varoluş” olgularını birer çatışkı (dikotomi) verileri olarak alan Sartre’ın “Varoluşçu” felsefesi, “varlık”a karşı “oluş”u öncelediği için, insanın varoluşu sürecinde “başkaları cehennemdir” önermesine dayanmak istemiş olmalıdır. Ama bu aynı zamanda, insanın varoluşunu “özgürlük”e dayandırdığı için, bir zorunluluğu da içerir: İnsan “ özgür olmak zorundadır.” Peki özgürlüğünü gerçekleştirmek zorunda olan insan, bunu hangi yeti ve gücüne dayandırmalıdır? Bu noktada Sartre, Descartes’çı  anlamda “akıl”a  eğilim gösterir gibi olurken , “oluş”u öncelediği, yani “varlık”ı  kuranın “oluş” olması gerektiğini düşündüğü için, kaçınılmaz bir şekilde çatışkıya düşer.”Özgürlük Yolları” üst başlığı altında  topladığı çeşitli romanlarında “varlık” ile “oluş” arasında salınıp durur. Buna rağmen özgürlük kurumaz bir ırmak kaynağı gibi hayatı besler, zenginleştirir, çoğaltır. Ne var ki, “varlık” gibi sabit bir olgu yerine, “oluş” gibi kestirilemeyen bir sürece bağımlı kılındığı için, düşüncesinin onu Marksizm’e savurduğu görülmektedir. Ancak, özellikle Sovyet Yazarlar Birliği’nin davetiyle gittiği Rusya’da “Sovyet” sisteminin, felsefi olarak ilgi duyduğu Marksizm’le anlamlı bir ilişki içinde olmadığını fark edecektir. Bu da onu, Avrupalı Marksistler ile farklı düzlemde tartışmaya, bir ölçüde çatışmaya zorlayacaktır.

 
Bir anlamda insan denilen varlığı kavramaya yönelindiğinde, akıl ve duygu yetilerini hesaba katmak bir zorunluluktur. Bu iki yeti hakkında olumlu ya da olumsuz bir çok görüş, düşünce, değerlendirme ve yorum yapılabilir, yapıla gelmiştir de. Hele birini yücelteyim derken, ötekini yermek, en uç noktalara savrulmayı kaçınılmaz olarak getirir.
 
Akıl ve duygu yetilerinin birlikte ele alınıp kendi imkân ve zaaflarını yaklaşık olarak tesbit ettikten sonra, her ikisinin birbirini destekleyici dengesini sağlamak mümkün gözükebilir. Ama bu dengenin sağlanması, ister istemez birçok sorunu beraberinde getirir. Yukarıda örnek olarak işaret ettiğimiz Sartre’in varoluşçuluğu, bu tür sorunların sergilenmesini çarpıcı bir şekilde roman, deneme ve tiyatro eserlerinde ortaya koyar. “Başkaları cehennemdir” derken, hemen yanı başında “özgür olmaya mahkumuz” önermesiyle insanın iki yetisini işaret eder. Ama bunlar arasındaki anlamlı bağın nasıl kurulacağına tam karar veremez.
 
Demek ki, akıl ve duygu yetilerinin işlemesinde belli bir dengenin kurulması, en azından sezgisel yoldan imkân dâhilinde görülmektedir. Bu imkânı kullanabilme potansiyelini, şimdilik “hayal etme” şeklinde nitelendirelim. Elbette gündelik dilde ve mecazî anlamlarda kullanılmasını bir tarafa bırakarak, “hayal etme” potansiyeli, nirengi noktası olabilir. Bir tarafta, akıl yetisinin yetkili olduğu alanın sınırlandıran çizgisinin aşılmasını sağlayabilirken, diğer taraftan duygu yetisinin sınır tanımaz gözüken alanına belirli bir çizgi çekmede işlevsel kılınabilir. Fakat kritik nokta da burada ortaya çıkmaktadır. Yani denge sağlanmak istenirken salt akıl veya salt duygu yetilerinden birine ağırlık vermek suretiyle, birinin diğerinin üzerinde egemenlik kurmasını amaç edinmemek gerekir. Her iki yetinin imkan, mahiyet ve niteliklerini kendi bağlamlarında işletirken, hayal etmenin her ikisine de sınırlarını belirtici bir rol vermek unutulmamalıdır.
 
Öyle görünüyor ki, biraz yalap şalap, ya akıl yetisini, ya da duygu yetisini baskın bir şekilde kullanmaktan rahatlık ve hoşnutluk duyuyoruz. Birine verilen aşırı önem, diğerinin tepkisine yol açmaktadır. Birinin kendince kurduğu yapıyı veya sistemi diğeri kendi varlığı için bir tehdit olarak görüp, yıkmayı amaç haline getirmektedir. Birinin sınırlandırıcı gücü karşısında daralırken, diğerinin sınırsızlığa savuran itkileri içinde dağılıp gidilmektedir. Dolayısıyla insanı, gerçeği, hakikati, hayatı, toplumu, siyaseti ve devleti hayal etme yetisinin dengeleyici imkânı açısından algılayıp kavrama noktasına getiremiyoruz. Gibi geliyor bana.
YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
10/01/2018 - 08:45 ...Dolayısıyla
03/01/2018 - 08:44 İnsanı ve barışı savunmak
20/12/2017 - 11:53 İyiliğin güçsüzlüğü
06/12/2017 - 08:59 Çiftçi ve Toprak
22/11/2017 - 09:58 Üç kitap dolayısıyla
15/11/2017 - 09:38 Kural ve hayat
08/11/2017 - 09:47 Eşyanın tabiatı
01/11/2017 - 08:27 Bilgi ve...
25/10/2017 - 09:40 “İnsan çalan eşkiya”
18/10/2017 - 10:15 Bütüncül bakabilmek-2
06/09/2017 - 09:38 Sorgulama ve Yenileme
30/08/2017 - 09:40 Yetenek ve kişilik
23/08/2017 - 09:58 Trump’ın Amerikası
16/08/2017 - 09:17 Şeytani Saçmalık Ve İblisce Cehalet
09/08/2017 - 09:11 Kamu Ve Erdemi
02/08/2017 - 09:19 Aşılanan şiir
26/07/2017 - 09:22 Kör göze sürme çekmek
19/07/2017 - 09:09 İnsana bakmak
05/07/2017 - 09:09 Örgütsüz emek
28/06/2017 - 08:53 Batı çöker mi?
21/06/2017 - 11:00 İktidar ve devlet
14/06/2017 - 09:50 Sorgulama ve özeleştiri
07/06/2017 - 09:39 Uluslararası hukuk ve Filistinli esirler
31/05/2017 - 10:17 Açlık
24/05/2017 - 15:07 Evin içi
17/05/2017 - 09:16 “Ağaç kesen, baş keser”
10/05/2017 - 09:19 Kamu bilinci
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
Trabzon'da pistten çıkan uçakla ilgili şok iddia! Pilot yanlış butona bastı
Türkiye'den ABD'ye sert yanıt: ''Bölgede kaos olur''
Bakanlık düğmeye bastı! 6 milyon 300 bin araca ceza yağacak
Saadet lideri Karamollaoğlu: Hükümet uzaklaştırıyor, Cumhurbaşkanlığı seçiminde kendi adayımızı çıkaracağız
Yeni KHK yayımlandı! 1823 kişi göreve iade edildi
2 bin 168 kişi incelendi! KHK ile görevlerine iade edilecek
Kimine bayram kimine hüsran!
ByLock mağdurları için yeni KHK çıkarılacak, 2 bin kişi faydalanacak
Erdoğan'ın eleştirdiği Boğaziçi Üniversitesi'nden dikkat çeken tweet
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa İŞCAN
Asgari ücretlinin maaşı bu yıl da düşecek
Mustafa KAYA
‘Bildiğiniz Gibi Değil’
Atilla MEHDİGİL
Cevabım biraz ağır olacak!
İshak BEYAZAY
Anka kuşu sandıklarımız
Feyzullah AYDOĞAN
KUDÜS DAVASI ÜMMETİ BİRLEŞTİRECEKTİR
Ekrem ŞAMA
Ordumuz ve şehitlerimiz
Şeref KAÇMAZ
YORUMLU-YORUM
Hayati OTYAKMAZ
ÇOCUKLARIMIZLA DA İMTİHAN OLUYORUZ
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Çanlar Bizim İçin Çalıyor
Ali Haydar HAKSAL
Irkçı Jakoben Dil
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Pardon, ABD Dünyanın “Yeni” Katili mi?
Zeki CEYHAN
Aynı noktaya gelmek!
Mevlüt ÖZCAN
Namaza hazırlık
Mahmut TOPTAŞ
Karanlık kovucusu değil ışık açıcısı olalım
Prof.Dr.Ata ATUN
KKTC seçimlerinden aldığım mesaj
Prof. Dr. Burhanettin Can
Türkiye’nin “Bağışıklık Sisteminde” (“İmmün Sistem”) Sorun Var-2:
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Hangi kadın
Mustafa YILDIRIM
Okumak ve okuduğunu anlamak
Burak KILLIOĞLU
Hep reaksiyon, hep reaksiyon…
Şakir TARIM
Türkiye AB’ye mahkûm mu?
İsmail KILLIOĞLU
...Dolayısıyla
İbrahim VELİ
İttifak mı 3. yol mu?
Abdülkadir ÖZKAN
ABD’nin düşmanlığından şüphesi olan var mı?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz