2 Cemaziye'l-Evvel 1439 | 19 Ocak 2018
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
İktidar ve devlet
21/06/2017 - 11:00
İsmail KILLIOĞLU

Kuramsal yönden “iktidar” ve “devlet” kavramlarının ne anlama geldiği ya da ne anlam ifade etmesi gerektiği hemen açıklanacak ve tanımlanacak kavramlar değildir. Bununla birlikte, özellikle uygulamayı esas alan yaklaşımlar, şartların getirdiği duruma göre, çoğunlukla iki kavramı birbirlerinden ayrılmaz, hatta birbirlerini tamamlayan kavramlar olarak ele alırlar. Gerçi birçok düşünür, bilim adamları bile, kavramın işaret ettiği varlık olarak, biri hakkında ileri sürülen görüşlerin, bir takım farklılıklar olsa da, her ikisi için açıklayıcı olacağını düşünmüş, en azından farz etmişlerdir. Bu çerçevede kavramı temelinde iktidarın mahiyeti, kökeni, işlevi, ele geçirilip nasıl kullanılması gerektiği ve elde tutulması için nasıl bir yol izlenmesinin başarıya ulaştıracağı gibi konuları ayrıntılı bir şekilde irdelemişlerdir. Belli bir sisteme kavuşturmak için birtakım dini, ahlaki, siyasi, bunlara koşut olarak da hukuki ilkelere, yasalara ve kurallara başvurmuşlar, hatta bu yönde bazı oluşumları da gerçekleştirmeye çaba göstermişlerdir. Bu bağlamda, öncelikli olarak filozoflar, felsefi sistemlerinin dayandığı ilkeleri, iktidar ve devleti de kapsayacak tarzda geliştirmek istemişlerdir. Bu yaklaşımlara genel bir ad olarak “siyaset felsefesi” deyimi uygun görülmüştür. Sözgelimi Platon ve Aristoteles, yöntemleri, tanımlamaları, açıklamaları ve kurgulamaları farklılık gösterse de, hareket noktası olarak ahlaki erdemi, felsefi sistemlerinin bir bölümü olan “siyaset felsefelerinde de kullanmışlardır. İslam düşüncesi bağlamında Farabi’yi ve ünlü eseri olan “El-Medinetü’l-Fazıla”yı burada zikretmek mümkündür. Nitekim eser “İdeal Devlet” başlığı altında Ahmet Arslan tarafından açıklamalı çevirisiyle yayınlanmıştır (Vadi Yayınları, Ankara 1997).

 Felsefi temel yerine, bugün için sosyolojik bakış şeklinde nitelendirilecek bir yaklaşım örneğini İbni Haldun ünlü “Mukaddime”sinde sergilemeye çalışmıştır. Doğrudan olmasa da, dolaylı ya da çağrışımlı bir tarzda, benzer yaklaşımlar Batı Yeniçağında çeşitli yönleriyle ve farklı değişkenler temelinde iktidar kavramı tartışma konusu yapılmıştır. İktidar kavramını, Hümanizma ve Rönesans denilen dönemin insan anlayışı temelinde ve yeni doğa bilimi istemi çerçevesinde Makhiavelli ele alıp tartışmaya açacaktır. Fakat yaklaşımı, yaklaşık iki yüz yıl sonra bir disiplin olarak kabul görmeye başlayan “siyaset bilimi”nin ilk olmasa bile özgün bir yaklaşım olarak benimsenecektir. Özellikle “tarih felsefesi” disiplinin oluşumunda öncü bir rol oynayan Herder ile Hegel, Makhiavelli üzerinde yoğunlaştırılmış bulunan yanlış yargıyı dağıtacaklar, en azından o zamana kadar genel geçer olumsuz yargıyı gerileteceklerdir.
 
Devlet kavramı üzerindeki anlayışlar daha bulanık, bir ölçüde iktidar kavramına bağımlı olarak kavranagelmişken, Yeniçağın, bir başka ifadeyle Aydınlanma anlayışlarının oluşumunda itici bir kavram olarak ortaya çıkmıştır. Bir başka ifadeyle, genel geçer anlayışların dışında devlet kavramı üzerinde tartışmalar başlatılacaktır. Tabi burada, doğa bilimlerinin erken bir dönemde kimlik kazanması ve somut verilerle etkisini gündelik yaşayışa aktarmasının doğurduğu baskıyla “sosyal bilim”in kimlik kazanma mücadelesini de eklemek yerinde olur.
 
Anlaşıldığı kadarıyla, bugün bile bu iki kavramın tarihsel süreçteki anlamı, anlaşılış tarzları, kesiştikleri noktalar ve farklılık gösterdikleri alanlar ve kökenleri üzerinde yeterince irdelemelerde bulunulduğu söylenemez. Kısaca ifade etmek gerekirse, iktidar kavramı insani bir olgu olarak öncelikle ele alınabilir. Bu takdirde, iktidar kavramının tanımı, anlaşılış biçimleri çeşitli sosyal bilimler açısından tartışma konusuna dönüştürülecek imkanlar sunabilir. Sözgelimi psikoloji temelinde iktidarın değişkenleri, ahlaki bakımdan açıklayıcı olmayabilir. İktidarı bireysel insan temelinden toplumsal gerçeklik boyutunda ele aldığımızda, daha karmaşık yöntemlere ihtiyaç duyulacağı açıktır.
 
 Buna karşılık, devlet kavramı, öncelikle bir kurum-varlık olarak ortaya çıkartılabilir ve ancak hukuk kuramı veya kuramları temelinde tanımı ve açıklaması anlam kazanabilir. İşte iktidar olgusundan hareketle devlet kurumunu tanımlamaya ve açıklamaya çalışmak, başta hukuk devleti, insan temel hak ve özgürlükleri, adalet, güvenlik vb. ilkeler olmak üzere birçok değeri yanlış bir adrese göndermek kaçınılmaz olacaktır. Ve bunu yine iktidarın imkân ve gücüne dayanarak çözmeye çalışmak kargaşayı ancak yoğunlaştıracak demektir.
YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
10/01/2018 - 08:45 ...Dolayısıyla
03/01/2018 - 08:44 İnsanı ve barışı savunmak
20/12/2017 - 11:53 İyiliğin güçsüzlüğü
06/12/2017 - 08:59 Çiftçi ve Toprak
22/11/2017 - 09:58 Üç kitap dolayısıyla
15/11/2017 - 09:38 Kural ve hayat
08/11/2017 - 09:47 Eşyanın tabiatı
01/11/2017 - 08:27 Bilgi ve...
25/10/2017 - 09:40 “İnsan çalan eşkiya”
18/10/2017 - 10:15 Bütüncül bakabilmek-2
06/09/2017 - 09:38 Sorgulama ve Yenileme
30/08/2017 - 09:40 Yetenek ve kişilik
23/08/2017 - 09:58 Trump’ın Amerikası
16/08/2017 - 09:17 Şeytani Saçmalık Ve İblisce Cehalet
09/08/2017 - 09:11 Kamu Ve Erdemi
02/08/2017 - 09:19 Aşılanan şiir
26/07/2017 - 09:22 Kör göze sürme çekmek
19/07/2017 - 09:09 İnsana bakmak
05/07/2017 - 09:09 Örgütsüz emek
28/06/2017 - 08:53 Batı çöker mi?
21/06/2017 - 11:00 İktidar ve devlet
14/06/2017 - 09:50 Sorgulama ve özeleştiri
07/06/2017 - 09:39 Uluslararası hukuk ve Filistinli esirler
31/05/2017 - 10:17 Açlık
24/05/2017 - 15:07 Evin içi
17/05/2017 - 09:16 “Ağaç kesen, baş keser”
10/05/2017 - 09:19 Kamu bilinci
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
Trabzon'da pistten çıkan uçakla ilgili şok iddia! Pilot yanlış butona bastı
Türkiye'den ABD'ye sert yanıt: ''Bölgede kaos olur''
Bakanlık düğmeye bastı! 6 milyon 300 bin araca ceza yağacak
Saadet lideri Karamollaoğlu: Hükümet uzaklaştırıyor, Cumhurbaşkanlığı seçiminde kendi adayımızı çıkaracağız
Yeni KHK yayımlandı! 1823 kişi göreve iade edildi
2 bin 168 kişi incelendi! KHK ile görevlerine iade edilecek
Kimine bayram kimine hüsran!
ByLock mağdurları için yeni KHK çıkarılacak, 2 bin kişi faydalanacak
Erdoğan'ın eleştirdiği Boğaziçi Üniversitesi'nden dikkat çeken tweet
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa İŞCAN
Asgari ücretlinin maaşı bu yıl da düşecek
Mustafa KAYA
‘Bildiğiniz Gibi Değil’
Atilla MEHDİGİL
Cevabım biraz ağır olacak!
İshak BEYAZAY
Anka kuşu sandıklarımız
Feyzullah AYDOĞAN
KUDÜS DAVASI ÜMMETİ BİRLEŞTİRECEKTİR
Ekrem ŞAMA
Ordumuz ve şehitlerimiz
Şeref KAÇMAZ
YORUMLU-YORUM
Hayati OTYAKMAZ
ÇOCUKLARIMIZLA DA İMTİHAN OLUYORUZ
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Çanlar Bizim İçin Çalıyor
Ali Haydar HAKSAL
Irkçı Jakoben Dil
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Pardon, ABD Dünyanın “Yeni” Katili mi?
Zeki CEYHAN
Aynı noktaya gelmek!
Mevlüt ÖZCAN
Namaza hazırlık
Mahmut TOPTAŞ
Karanlık kovucusu değil ışık açıcısı olalım
Prof.Dr.Ata ATUN
KKTC seçimlerinden aldığım mesaj
Prof. Dr. Burhanettin Can
Türkiye’nin “Bağışıklık Sisteminde” (“İmmün Sistem”) Sorun Var-2:
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Hangi kadın
Mustafa YILDIRIM
Okumak ve okuduğunu anlamak
Burak KILLIOĞLU
Hep reaksiyon, hep reaksiyon…
Şakir TARIM
Türkiye AB’ye mahkûm mu?
İsmail KILLIOĞLU
...Dolayısıyla
İbrahim VELİ
İttifak mı 3. yol mu?
Abdülkadir ÖZKAN
ABD’nin düşmanlığından şüphesi olan var mı?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz