30 Recep 1438 | 27 Nisan 2017
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
Kurum ve bürokrasi-II
12/04/2017 - 09:10
İsmail KILLIOĞLU

Toplumun siyasi, idari, hukuki, iktisadi vb. bakımdan örgütlenmesini kuramsal bir temele dayandırma çabası bir takım farklı görüşlerin ortaya konulmasını gerektirmiştir. Sözgelimi bazı tarihçiler Osmanlı Devleti’nin örgütlenmesinde askeri zaruretlerin temelinde “İkta Sistemi” olarak adlandırılan toprağın nasıl işletileceği meselesinin olduğunu ileri sürerler. Bu sistemin tarihi bakımdan, Hz. Ömer döneminde fethedilen Filistin bölgesinde toprağın nasıl dağıtılacağı yanında, asıl olarak nasıl işletilmesi gerektiği sorunuyla bağlantılı olduğudur. Daha önce, Roma İmparatorluğu döneminde “Kolon Sistemi” olarak tanımlanan bir uygulamanın dikkate alınmasıyla dönemi itibariyle verimli olan özgül “İktaSistemi”nin geliştirildiği düşünülmüştür. Ancak, özellikle on altıncı yüzyıldan itibaren sistem yeni şartlara uyar hale getirilemediği için, iki yüz yıldan fazla süren “Celali İsyanları” nedeniyle sürdürülemez bir nitelik kazanacaktır. Sonunda toprak mülkiyetini çözmek üzere Tanzimat döneminde Fransız arazi sistemi “Arazi Kanunnamesi” (1854) yle iktibas edilecektir. Ne var ki, toprak mülkiyeti, önemli düzenlemeler yapılmasına rağmen Cumhuriyet döneminde, hatta günümüzde bile sorun olmayı sürdürecektir.

 
Toplumsal olay ve olguların örgütlenmesi, kaçınılmaz olarak “bürokrasi” diye küçümsenen, çoğu zaman ayak bağı şeklinde değerlendirilen bir takım kuralları ve düzenlemeleri ortaya çıkartmakta, hatta zorlamaktadır. İşte burada “kurum” olarak adlandırılan bir olgu söz konusu olmaktadır. Çünkü toplumun var olması, varlığını sürdürebilmesi, karşılaşılan yeni şartlara uyum sağlaması, sorunlarını çözebilmesi kalıcı, kendine özgü varlığa sahip örgütlenmeye ihtiyaç duyar. Kaldı ki, toplum denilen örgüt ya da varlık, içinde barındırdığı bireylerden ayrı bir varlıktır. Birbirleriyle çatışma içinde olan, birinin çıkarının ötekinin çıkarını sınırlandırdığı ya da yok saydığı bir ilişkiler ağına benzemektedir. Aynı inancı, aynı görüşü, benzer çıkar birlikteliğine sahip bireyler, gruplar, topluluklar, torna tezgâhından çıkmış değildirler. Çünkü toplumsal olgu ve olaylarda insan iradesi işin içine karışmakta ve bir takım farklılaşmalara kaynaklık etmektedir.
 
İşte, Alman sosyologu ve hukukçusu MaxWeber, toplumsal olgu ve olayı açıklamak için “bürokrasi” kavramından hareketle bir kuram ortaya koymuştur. Düzen ve disiplini bakımından Necip Fazıl’ın da atıfta bulunduğu Prusya yönetiminin hayranı olarak Weber, kuramının hareket noktası yapmıştır. Bürokrasi kavramı bağlamında üç tip otorite ayrımı yapar: Alışagelmeye dayanan geleneksel otorite, liderin kişisel saygınlığına dayanan karizmatik otorite ve mantıki olarak düzenlenen bir hukuk kuralları demetine dayanan, yasal-akli otorite. İşte, bürokrasi, yasal-akli otoritenin en ileri biçimidir. Bu otoritenin belirgin bir takım özellikleri vardır. Öncelikle burada yetki ve görevler, bürokraside kişilerin “malı” değildir. Yani bir işte görevlendirilen kimse, o işin ne sahibidir, ne de görev ve yetkileri mirasçılarına bırakamaz; görevi sona erdiğinde o işi bırakmak zorundadır. Anlaşılacağı üzere, bu özelliğin iktidar ile mülkiyet arasında çok yakın bir bağlılığı öngören geleneksel otoriteden (mesela aile tipi, feodal tip, kapitalist tip) bütünüyle farklı olduğu açıktır.
 
Bürokrasi temelli örgütlenmede, bir diğer önemli özellik yetki ve görevlerin, kişisellikten arındırılmış olmasıdır. Sözgelimi bu görevleri üstlenen kişilerin saygınlığına bağlı değildirler, hiçbir karizmatik nitelikleri yoktur. Mesela, bir polise, hâkime, müsteşar veya bakana, sahip oldukları çekici niteliklerinden dolayı değil, söz konusu görev ve yetki nedeniyle itaat edilir.
 
Toplumsal veya devlet düzeyinde örgütlenmede, düzenlemede, bürokrasi diye küçümsenen bir takım kurallara dikkat edilmeyip hala kişisel bir takım nitelikler ölçü alınıyorsa, o toplumda ve devlette kurum düşüncesinin varlığından söz edilemez. Ortadoğu ülkelerine, toplum ve yönetimlerine bir de bu açıdan bakmak gerekmektedir. 
YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
TSK'dan PKK'ya hava harekatı
Dursun Özbek'ten UEFA müjdesi
Fetönün Askeri Karargahı
Çeçenistan'daki saldırıyı DEAŞ üstlendi
Son bir haftada 26 terörist öldürüldü
300 AK Partili isim CHP'ye geçti
Trabzonspor'da rakipler aynı, puanlar farklı
Avrupa yaz saatine geçiyor!
Kahraman şehit Halisdemir'e büyük ayıp!
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa GEÇER
TÜRKİYE’NİN BATILILAŞMA SORUNU
Atilla MEHDİGİL
TAD olmayı istemiyoruz!..
Hayati OTYAKMAZ
MUTLU OLMAK İÇİN!
Feyzullah AYDOĞAN
MİLLİ GÖRÜŞ ÖZGÜVENİ
Ekrem ŞAMA
Referandum gözlemcileri
Mustafa BİLGEN
Hz PEYGAMBER (s.a.v.)’İN SİYASETÇİYE ÖĞÜTLERİ
Şeref KAÇMAZ
DEĞİŞTİRİ - YORUM
Mustafa KAYA
Arpacıya Borç Eden Ahırını Tez Satar
İshak BEYAZAY
İçimizdeki put
Mustafa İŞCAN
SGK prim ödeme tarihi değişti mi?
Uzm.Dr. Ali AYDIN
Soğuk Parmaklar Hangi Hastalıklarda Görülür
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Millî Kültür Kurultayı Hat Sanatı
Abdullah AKÇAY
Düşünmek herkese iyi gelecek !..
Yusuf KAPLAN
Kilise saldırıları: İhvan’ı bitirme tezgâhı...
Ali Haydar HAKSAL
Süreci doğru algılamak -ı-
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Hamilik İttifakı!
Zeki CEYHAN
AYM de YSK gibi yaparsa!
Mevlüt ÖZCAN
Hz. Muhammed (S.A.V.) bizim için ne ifade eder?
Mahmut TOPTAŞ
Allah’ı hatırlamanın faydalarından
Prof.Dr.Ata ATUN
Kıbrıs’ta Rum olmayana yer yoktur
Prof. Dr. Burhanettin Can
Kadife darbe sürecinde yeni bir dönem-1: Dikkat
Akif EMRE
ABD’nin müdahale kapasitesi
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Müstakim olan yolda yürümek
Mustafa YILDIRIM
Görüşmelerin kayıt altına alınması ne işe yarıyor?
Burak KILLIOĞLU
Uzlaşma olmadan nasıl olacak?
Şakir TARIM
Erbakan Ödülleri; Milli Görüş ihtiyacı
İsmail KILLIOĞLU
Bir halkoylamasının düşündürdükleri
İbrahim VELİ
Yüzde 49’u anlamak
Abdülkadir ÖZKAN
Trump ‘soykırım’ dememiş, ‘büyük felaket’ demiş!..
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz