4 Safer 1439 | 24 Ekim 2017
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
Önyargı ve açıklık
28/12/2016 - 09:04
İsmail KILLIOĞLU

Düşünce, bilim ve bunların gerçekleşmesinde ihtiyaç duyulan birtakım ilkelerin belirlenmesinde kaynaklık eden ahlak tarafından da, bu iki kavram değerlendirme konusu içerisindedir. Kuşkusuz bu iki kavram, düşünce, bilim ve ahlak alanlarında farklı kelimeler ile ifade edilmiş olsalar da, mahiyet ve amaç bakımından ayrı düşmezler.

 
Ahlak bakımından, “önyargı” kavramını genel olarak  “su-i-zan”, “su-i-niyet”, yani “kötü kanı”, “kötü niyet” çerçevesinde ele almak mümkündür. Ahlak da, bir ölçüde, hukuk gibi, dışa yansımış davranışı değerlendirir, ama aynı zamanda içte olan ya da oluşan duygu ve düşünceyi de değerlendirme kapsamında görür. Nitekim ahlak, diğer insanlara, bireylere bakışımızda “iyi niyet” ilkesini, daha doğrusu erdemini şart koşar ve bu ilkeye hem içte hem de dışta uyulmasını bir ölçü olarak ortaya koyar. Tanıyalım, tanımayalım, ilişkide olalım veya olmayalım, hatta belirli şartlar altında “düşman” olduğumuz insan ve bireylere karşı “iyi niyet” ilkesi temelinde davranmamızı ister ve bekler. Çünkü ahlak bize “olgun kişiliği” amaç olarak gerçekleştirmeyi önerir. Bir kimseyi arkadaş veya dost edinmeyebiliriz, fakat ahlak, o kimseye karşı kötü niyet beslememizi önermez. Böylece, arkadaş veya dost olmak istemediğimiz için irademizi işletmiş oluruz, ayrıca kötü niyet beslemediğimiz için “olgun kişilik” hedefinden sapmamış oluruz. Ahlakın önerdiği iyi niyet ilkesi, hukuk alanında da bir hukuk kuralı olarak karşımıza çıkmaktadır. Mecelle bunu “beraat-i zimmet asıldır” şeklinde ifade etmiştir. Daha doğrusu, ahlakın bir ilkesini bir hukuk kuralı (hüküm) haline getirmiştir. Roma Hukukunda da bunun bir ilke düzeyinde kavrandığı söylenebilir.
 
Yine ahlak bakımından “açıklık” kavramı, önemli bir ilke olarak kavranmıştır. Öyle ki, sadece dışa yansıyan yönüyle değil, bizzat insanın kendi öz kişiliğine karşı açıklık içinde davranması istenmiştir. Bunu, insan ve birey bizzat kendi özünü (nefs) sorgulama, denetleme (murakabe ve muhasebe) yoluyla gerçekleştirmek durumundadır. Çeşitli aşamalara tabi tutulan insanın özü, nefsinin, olgun kişiliği kendinde gerçekleştirme çabası, daha doğrusu mücadelesidir. Bu çaba ya da mücadelede, insan bilmediği, farkında olmadığı saklı duygu, istek, tutku ve düşüncelerini, adeta dışındaki bir varlık veya nesne gibi bütün çıplaklığıyla ortaya koymaya yönelir. Çünkü insanın kendini gerçek varlığıyla tanıması, bilmesi, ancak açıklık yoluyla gerçekleştirilebilir. Bu bağlamda, insanın kendini tanıması, bilmesi, son aşama veya merhale değil, amacı da içeren asıl aşamaya hazırlıktır. O aşama, aynı zamanda amaç, Allah’ı tanıma, bütün varlığının özüyle onun varlığını kavramadır.
 
Aslında, pek bilincinde olunmasa da, günde beş vakit kıldığımız namazlarda yaptığımız dualarda, önyargılardan uzak bir şekilde iyi niyet ilkesine riayet edildiği, en azından edilmeye çalışıldığı söylenebilir. Soyut anlamda da olsa, her Müslüman birey yaptığı bu dualarda, diğer Müslüman kardeşlerinin maddi ve manevi yönüyle iyiliğini, diğer insanların hidayete ermesini, dolayısıyla onların da iyiliğini ister. İyi niyet içinde Allah’a yakarır. Sırf bu tutuma baktığımızda bile, bir Müslüman bireyin, diğer bireyler hakkında önyargı içinde olmaması gerektiği sonucunu çıkartmak mümkündür. Çünkü yapılan duada böyle bir istek içinde olmak, ancak önyargıdan arınmış bir niyetin ve iradenin varlığına bağlıdır. Bu aynı zamanda, insanın öz itibariyle açıklık içinde olduğunun bir göstergesi sayılmalıdır.
 
Çok genel ve kısaca, ahlak alanında tezahür etme ihtimali üzerinde durduğumuz bu iki kavramın, diğer alanlardaki yansıması nasıl ele alınabilir 
Bir başka yazı(lar)da ele alınıp irdelenmesi, sanıyorum, daha yerinde olacaktır.
YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
18/10/2017 - 10:15 Bütüncül bakabilmek-2
06/09/2017 - 09:38 Sorgulama ve Yenileme
30/08/2017 - 09:40 Yetenek ve kişilik
23/08/2017 - 09:58 Trump’ın Amerikası
16/08/2017 - 09:17 Şeytani Saçmalık Ve İblisce Cehalet
09/08/2017 - 09:11 Kamu Ve Erdemi
02/08/2017 - 09:19 Aşılanan şiir
26/07/2017 - 09:22 Kör göze sürme çekmek
19/07/2017 - 09:09 İnsana bakmak
05/07/2017 - 09:09 Örgütsüz emek
28/06/2017 - 08:53 Batı çöker mi?
21/06/2017 - 11:00 İktidar ve devlet
14/06/2017 - 09:50 Sorgulama ve özeleştiri
07/06/2017 - 09:39 Uluslararası hukuk ve Filistinli esirler
31/05/2017 - 10:17 Açlık
24/05/2017 - 15:07 Evin içi
17/05/2017 - 09:16 “Ağaç kesen, baş keser”
10/05/2017 - 09:19 Kamu bilinci
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
Taraftar ayaklandı! Galatasaray çileden çıktı!
İstifası beklenen başkanlara ilişkin Abdulkadir Selvi'den flaş iddia
Ahmet Davutoğlu'na tehdit gibi sözler! Şansını zorlamasın, defterler açılmasın
Erdoğan: Melih Gökçek'e, Balıkesir ve Bursa'ya istifa talebimiz iletildi, direnirlerse neticesi ağır olur
Trollenen yazar Abdulkadir Selvi yazdı: Melih Gökçek'in yerine kim geliyor?
Flaş... Melih Gökçek'ten veda gibi sözler: Verilen imkanlarla bunları yaptık...
Erdoğan, 3 belediye başkanına seslendi: Topbaş gibi yapın
Erdoğan'dan ABD'ye: Biz size muhtaç değiliz
Erdoğan'dan bedelli askerlik açıklaması
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa KAYA
Yüzde 10 Barajı
Atilla MEHDİGİL
'Birleşmiş Milletler' hangi amaçla kuruldu?
İshak BEYAZAY
Kıyılır mı kıyılır mı, canana kıyılır mı?
Feyzullah AYDOĞAN
ÖZGÜR DÜNYA KÂBE’DEN BAŞLAR
Ekrem ŞAMA
Amerika demek, entrika demek
Mustafa İŞCAN
Askerlik Borçlanması Erken Emekli Eder
Hayati OTYAKMAZ
ZENGİN KİM?
Şeref KAÇMAZ
NORM-ALLEŞ(m)İ – YORUM
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Büyük Zararlar Kötülükler Tehlikeler
Ali Haydar HAKSAL
Zamanın Ağır Yükü
Abdullah AKÇAY
Düşünmek herkese iyi gelecek !..
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
“Kuzey Irak Krizi” Çözüldü mü Yoksa Yeni mi Başlıyor?
Zeki CEYHAN
Ortak akıl n’oldu?
Mevlüt ÖZCAN
Allah’ a teslimiyetin saadeti
Mahmut TOPTAŞ
Küfür cephesinde yeni bir şey yok
Prof.Dr.Ata ATUN
Ortak devlet kurulacak Rumları tanımak gerek
Prof. Dr. Burhanettin Can
Kuzey Irak Referandumu - 2: Türkiye'nin dil ve üslup sorunu
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Allah rahmet eylesin
Mustafa YILDIRIM
Özledim…
Burak KILLIOĞLU
Sistem hatası
Şakir TARIM
İmamlığın Hakkını Veren Kahramanlar
İsmail KILLIOĞLU
Bütüncül bakabilmek-2
İbrahim VELİ
Kolaylaştırmak ve müjdelemek için “ilk adım”!
Abdülkadir ÖZKAN
CHP, yaşam tarzının güvencesi olabilir mi?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz