3 Cemaziye'l-Ahir 1439 | 19 Şubat 2018
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
YÛSUF HÂS HÂCİB
21/08/2016 - 10:29
Hayati OTYAKMAZ

Yûsuf Hâs Hâcib, İslâmî Türk Edebiyatı’nın adı bilinen ilk şair ve düşünürü olarak kabul edilir. Türk Dili ve Edebiyatı bakımından olduğu kadar, Türk kültürünün de değerli âbidelerinden sayılan Kutadgu Bilig adlı yazma eserin yazarıdır.

Yûsuf Hâs Hâcib’in hayatına dair maalesef yeterli bilgiye sahip değiliz. Hakkında bildiklerimiz daha ziyade yazmış olduğu meşhur eseri Kutadgu Bilig’de yer alan bazı bilgilere dayanmaktadır.

Eserin bir yerinde zikredildiği gibi, şairin asıl adı Yûsuf’dur. Yûsuf’un doğum tarihi de belli değildir. 1009- 1019 tarihleri arasında doğmuş olabileceği tahmin ediliyor.

   Asil bir aileye mensup alan Yûsuf, olgunluk çağına kadar doğum yeri olan Balasagun’da yaşamıştır. Burada kuvvetli bir tahsil görmüş; zamanın geçerli ilimlerini öğrenmiş, sanat ve edebiyatla son derece yakından ilgilenmiştir. Yûsuf ilim ve hüner sahibi, dindar, faziletli ve çevresinden takdir ve hürmet gören bir kişidir. Bu vasıflara sahip olan Yûsuf’un kitabını tamamladığı 462 (1069) tarihine kadarki hayatı hakkında fazla bir şey bilinmemektedir.

Ancak şair eserini tamamlayıp Karahanlı Hükümdarı Uluğ Buğra Han’a sunmuş ve bir süre onun yanında Hâs Hâcib (saray nazırı) olarak görevlendirilmiş ve bu unvanla şöhret kazanmıştır.

XI. asırda mühim kültür merkezlerinden olan Balasagun ve Kaşgar’ın, cemiyete faydalı olmayı ön planda tutan, iyi bir Müslüman, âlim (bilgin) ve mütefekkir (düşünür) olan Yûsuf’un yetişmesinde mühim bir rol oynadığı gerçektir.

Bilhassa Kaşgar ile Bağdat arasındaki münasebetler, Kaşgar’da kültür hayatının gelişmesine yardım etmiştir. Yûsuf ve çağdaşı Kaşgarlı Mahmud’un eserlerini bu şehirde yazmaları, burada kültür seviyesinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Kutadgu Bilig’de bilhassa tıp ile ilgili bilgilerin yer alması, Yûsuf’un İbni Sînâ’dan yararlandığını ortaya koymuştur.

Kutadgu Bilig’deki birçok beyitler, Kur’an-ı Kerim âyetlerinin meâlen tercümeleri mahiyetindedir. Müellif (yazar), ideal bir cemiyet nizamı esas ve çerçevesinin tespitini gaye edinmiştir.

Aynı zamanda bir ahlâkçı olarak kabul edilen Yûsuf Hâs Hâcib’in ahlâkî düşüncelerine; bilgi (bilig), iş (kılış) ve doğruluk (könilik) olmak üzere üç prensibin hâkim olduğu görülür.

Gerçekten de bilgiye her şeyin üstünde değer vermesi, dilin insana Allah’ın en büyük armağa-nı, iyilik ve doğruluğun üstün bir erdem olduğu hakkındaki görüşleri bugün için de geçerli dü-şüncelerdir.

Kutadgu Bilig, edebiyat ve dil bakımından da çok önemlidir. Şiir sanatının teknik ve inceliklerini tam mânâsıyla taşıyan bir eser mahiyetindedir. Kendi devrinin edebî Türkçe’sinde yazılmış ilk İslâmî-Türk manzum eseri olup, klasik Türk şiirinin kurulmasını da sağlamıştır. Bu bakımdan yeni bir medeniyet sahasına giren Orta Asya Türklerinin kültür gelişmesinde bu eserin rolü büyük olmuştur.

 

KUTADGU BİLİG’DEN HİKMET VE ÖĞÜTLER

 

* Bilgi kimde olursa, o büyüklük alır (büyük dereceler elde eder).

* Bilgiyi bilen insandan hastalık uzaklaşır.

* İnsan inciyi denizden çıkarmadıkça; o ister inci olsun-ister çakıl taşı, fark etmez.

* Misk ve bilgi birbirine benzer; insan bunları yanında gizli tutamaz.

* Bilginin kıymetini bilgin bilir, akıla hürmet bilgiden gelir.

* Bilginin sözü toprak için su gibidir; su verilince, yerden nimet çıkar.

* Bilgisiz adamın düşmanı, kendi bildiği ve yaptığıdır.

* Bilgili insanın sözü eksilmez; akan duru pınarın suyu kesilmez.

* Âlim (bilgin)ler sulak yerlere benzer; nereye ayak vururlarsa, oradan su çıkar.

* Bilgisizin dili daima kilitli olmalı ve bilgili insan da diline hâkim olmalı.

* Bol (çok) söz, bilgisiz (cahil)in ağzından çıkar.

* Müslümanlığı aç, İslâmiyet’i yay, böylece seçkin bir şahsiyetin ve iyi bir adın olur.

* Müslümanların haklarını koru ve onlara düşmanca davranma. Müslümanlar kardeştir. Her zaman kardeşlerinle iyi ol (iyi geçin, onlara iyilik yap).

* Allah kime hayâ ve şuur vermişse ona devlet ( esas zenginlik) ile birlikte bütün şerefleri vermiş demektir.

* Ey hâkim (hüküm veren ve hükmeden insan)! Uzun zaman hüküm sürmek istersen kanunu doğru yürütmeli ve halkı korumalısın. Hak ve adaletten hiçbir zaman ayrılmama-lısın.

* Bu dünya insanı Allah’tan uzaklaştırır; iyi işlere mâni olur ve yapılmasına meydan ver-mez. İmtihan (deneme ve sınav) yeri olan bu dünyanın geçici servetine ve saltanatına al-danma. Sakın Allah Teâlâ’yı unutma!

YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
09/02/2018 - 12:14 İNSANLIĞIN ÖNCÜLERİ: ŞEHİTLER
30/01/2018 - 08:04 ŞEYH EDEBÂLİ’NİN OSMAN GÂZİ’YE NASİHATLARI
20/01/2018 - 14:43 DOSTLUK ÖRNEĞİ
10/01/2018 - 11:53 ÇOCUKLARIMIZLA DA İMTİHAN OLUYORUZ
02/01/2018 - 09:11 ASHÂB-I KİRAM’IN RASÛLULLAH (S.A.S)’A BİATI
30/12/2017 - 11:48 YİNE GELDİ YILBAŞI (ŞİİR)
15/12/2017 - 15:43 CİHAD VE ŞEHÂDET HAKKINDA İSLÂM BÜYÜKLERİNİN SÖZLERİ
29/11/2017 - 13:06 SEVGİLİ PEYGAMBER EFENDİMİZ (S.A.S.)
20/11/2017 - 15:49 EĞİTİMİN 40 ALTIN KURALI (NEBEVÎ METODLAR)
06/11/2017 - 13:48 UZUN EVLİLİĞİN SIRLARI
27/10/2017 - 16:36 ALLAH TEÂL’YA HAKKIYLA TEVEKKÜL EDEBİLSENİZ!
18/10/2017 - 09:07 ZENGİN KİM?
13/09/2017 - 15:43 OKULLAR AÇILIRKEN... ÇOCUKLARIMIZ-EĞİTİM VE BİLİM
05/09/2017 - 11:48 ALLAH’TAN YARDIM DİLEYİN...
26/08/2017 - 15:39 SULTAN ALPARSLAN VE MALAZGİRT ZAFERİMİZ
24/08/2017 - 09:12 MİLLETİMİZİN DESTANI (Şiir)
22/08/2017 - 09:46 VATAN TÜRKÜSÜ (ŞİİR)
18/08/2017 - 12:35 ZAFERLERİMİZ VE VATAN SEVGİSİ
09/08/2017 - 11:07 Neme lâzım be sultânım!
29/07/2017 - 10:18 Şu iki adamdan beni kurtar!
18/07/2017 - 12:39 "Erkekler gibi savaşamadın, bari oturup kadınlar gibi ağla"
08/07/2017 - 14:22 Bir destan kahramanı; Âbid, Zâhid ve Mücâhid Abbad Bin Bişr (r.a.)
01/07/2017 - 14:06 KUR’AN’DA MܒMİNLERİN BAZI SIFATLARI
21/06/2017 - 14:04 ADALET- EMANET VE İŞLERİ EHLİNE VERMEK
14/06/2017 - 14:03 ÇOCUKLARIMIZ, CAMİLERİMİZ VE NAMAZ ŞUURU
12/06/2017 - 09:46 SALEBE’NİN İBRETLİK HAYATI
05/06/2017 - 17:58 RAMAZAN AYI VE ORUÇ HAKKINDA
29/05/2017 - 14:29 FETİH VE FATİH NESLİ OLMAK
25/05/2017 - 09:14 RAMAZAN-I ŞERİF AYINA HAZIR MIYIZ?
19/05/2017 - 09:42 Peygamber (s.a.v) Efendimizin Güzel Hayatından Örnekler
10/05/2017 - 12:10 BERÂET’E- KURTULUŞA ERENLER!
02/05/2017 - 09:13 ÂHİR ZAMAN ALÂMETLERİ
22/04/2017 - 13:00 MUTLU OLMAK İÇİN!
12/04/2017 - 14:11 AİLE REİSİ OLARAK HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZ
03/04/2017 - 14:23 SAYGIN BİR İSLÂM ÂLİMİ: HZ. ABDULLAH BİN ABBAS (R.A.)
18/03/2017 - 14:08 MİLLETİMİZİN VAR OLMA MÜCADELESİ: ÇANAKKALE
07/03/2017 - 20:35 İSLÂM’DA KADINLARA VERİLEN BAZI HAKLAR
25/02/2017 - 15:06 MİLLÎ GÖRÜŞ LİDERİMİZ MERHUM ERBAKAN'DAN GENÇLİĞE HİTABE!
16/02/2017 - 15:42 ŞEHİTLER VE ANNELERİ
04/02/2017 - 14:11 AİLE NEDİR?
21/01/2017 - 12:08 ASHAB-I KİRAMIN RASULULLAH (S.A.S.)'A BİATI
12/01/2017 - 16:26 HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZİ HER YÖNÜYLE TANIMALIYIZ
05/01/2017 - 17:36 KAR VE ÇOCUK
27/12/2016 - 15:05 VEFÂTININ 80.YILDÖNÜMÜNDE İSTİKLÂL MARŞI ŞAİRİMİZ MEHMED ÂKİF ERSOY (1873-1936)
24/12/2016 - 15:21 ABDULHAMİD HAN VE MÜCADELESİ
14/12/2016 - 14:07 AHLÂKIN VAZGEÇİLMEZ İLKELERİ
05/12/2016 - 14:50 ZEYD İBN HARİSE (R.A.) VE SEVGİLİ PEYGAMBER EFENDİMİZ (S.A.S.)
24/11/2016 - 12:01 Hepimizi eğiten bir muallim-i ekmel (En mükemmel öğretmen) Hz. Peygamber Efendimiz (S.A.S.)
17/11/2016 - 14:15 MÜSLÜMAN ÇOCUĞUN EDEBİ
08/11/2016 - 11:06 ÂDÂB-I MUÂŞERET-GÖRGÜ KURALLARI
29/10/2016 - 13:22 İSLÂMİYET, NASİHAT VE ÖĞÜTLE KÂİMDİR
20/10/2016 - 09:23 MܒMİN MܒMİNİN KARDEŞİDİR
12/10/2016 - 16:04 RABBİNDEN ŞEHÂDET DİLEYEN KOMUTAN ABDULLAH BİN CAHŞ (R.A.)
04/10/2016 - 12:18 HİCRET VE MUS’AB BİN UMEYR (R.A.)
28/09/2016 - 12:43 CAMİ VE ÇOCUKLAR
20/09/2016 - 12:06 HAKK'I BÂTILDAN AYIRAN EMANET KUR’AN-I KERİM
05/09/2016 - 17:22 Kurban, her yıl tekrar edilen en büyük hatırlayıştır!
30/08/2016 - 17:15 VATAN SEVGİSİ VE 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI
21/08/2016 - 10:29 YÛSUF HÂS HÂCİB
09/08/2016 - 09:21 MUS’AB BİN UMEYR (R.A.) -DÜNYA MALINA ITIBAR ETMEDI-
21/07/2016 - 15:21 MAZLUMUN ÂHI, İNDİRİR ŞÂHI!
12/07/2016 - 14:52 HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZİN GENÇLERE TAVSİYELERİ
30/06/2016 - 17:23 KURAN-I KERİM'İ OKUMAK VE İBRET ALMAK
23/06/2016 - 16:17 ASHAB-I KİRAM'IN AHLAKI
17/06/2016 - 10:28 ORUÇLU KİMSENİN ÖZELLİKLERİ
10/06/2016 - 15:21 ORUCUN HİKMET VE FAYDALARI
06/06/2016 - 09:28 HZ. ZEYD (R.A.)’İN HZ. RASÛLULLAH (S.A.S.)’A BAĞLILIĞI
29/05/2016 - 13:37 Fatih Sultan Mehmed’in ufku
23/05/2016 - 15:53 FATİH’İN ÇOCUKLUK MERAKI!
12/05/2016 - 15:30 UNUTULMUŞ SÜNNETLER
03/05/2016 - 17:22 Anne ve babalara tavsiyeler
29/04/2016 - 11:41 Alemlere rahmet sevgili peygamber (s.a.v.) efendimizin güzel hayatından örnekler
22/04/2016 - 14:57 Bir devlet başkanı olarak Hz. Peygamber (s.a.s.) EFENDİMİZ
19/04/2016 - 17:05 HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZİ TANIMAK
12/04/2016 - 12:33 KİTAP VE OKUMA HAKKINDA UNUTULMAZ SÖZLER
05/04/2016 - 14:16 KİTAP VE KİTAP OKUMAK SANATI
28/03/2016 - 11:11 Çanakkale'de şehid olan bir askerin son mektubu...
21/03/2016 - 15:49 BABAN GELİRSE ÇAĞIR BENİ OĞUL!
18/03/2016 - 10:59 ÇANAKKALE, BİR MİLLETİN VAR OLMA MÜCADELESİDİR!
09/03/2016 - 11:20 Eğitimde ailenin önemi
26/02/2016 - 17:34 ERBAKAN'DAN GENÇLİĞE HİTABE
19/02/2016 - 15:45 HAYATIMIZA YÖN VERECEK 40 HADİS-İ ŞERÎF
12/02/2016 - 12:00 40 ÂYETTE MUTLULUĞUN FORMÜLÜ
03/02/2016 - 11:26 Ashâb’ın namaza gösterdiği hürmet
26/01/2016 - 14:36 BİR İBRET LEVHASI! CEZZAR AHMED PAŞA VE NAPOLYON
16/01/2016 - 15:17 (ŞEYH EDEBÂLİ’NİN OSMAN GÂZİ’YE NASİHATLARI) İNSANI YAŞAT Kİ, DEVLET YAŞASIN!
14/01/2016 - 17:31 Devlet Yöneticilerine Osman GAzi’den Tavsiyeler
05/01/2016 - 12:23 DEVLET YÖNETİCİLERİNE OSMAN GAZİ'DEN TAVSİYELER
29/12/2015 - 16:52 MEKKE-İ MÜKERREME'NİN FETHİ (H. 20 Ramazan 8/ M. 11ocak 630.)
21/12/2015 - 15:30 HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZ, İNSANLIĞA YÖN GÖSTEREN BİR KUTUP YILDIZIYDI
11/12/2015 - 12:59 GÖNÜLLER SULTANI MEVLÂNÂ
04/12/2015 - 15:43 NENE HATUN
27/11/2015 - 13:13 AMELLERİN EN SEVİMLİSİ
20/11/2015 - 14:26 SEN ERBAKAN’SIN! …
17/11/2015 - 10:20 SÜTÇÜ İMAM
09/11/2015 - 14:30 KUR’AN-I KERİM’E GÖRE BAZI KAVİMLERİN HELÂK OLUŞ SEBEPLERİ
28/10/2015 - 14:18 ADALET- EMANET VE İŞLERİ EHLİNE VERMEK
20/10/2015 - 11:51 GENÇLERE ÖĞÜTLER
14/10/2015 - 12:24 MEDİNE-İ MÜNEVVERE'YE HİCRET
12/10/2015 - 10:05 Hz. Peygamber (S.A.S.)’in çocuk eğitim metodu
28/09/2015 - 12:29 EĞİTİM-BİLİM VE ÇOCUKLARIMIZ
21/09/2015 - 13:35 HZ. İBRAHİM (A.S.)’İN RÜYASI
15/09/2015 - 13:39 BEN FİLİSTİNLİ ÇOCUK
07/09/2015 - 16:24 EY ŞEHİT!
04/09/2015 - 12:12 SURİYELİ ÇOCUK
31/08/2015 - 10:04 VATAN SEVGİSİ VE 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI
25/08/2015 - 17:02 MALAZGİRT ZAFERİMİZ VE SULTAN ALPARSLAN
21/08/2015 - 12:27 İNSANLIĞIN ÖNCÜLERİ: ŞEHİTLER
17/08/2015 - 18:08 AĞIR AĞIR İNTİHAR: SİGARA!
10/08/2015 - 11:24 FECİ BİR ÖLÜMÜ TERCİH ETMEK: UYUŞTURUCU!
03/08/2015 - 13:19 BÜTÜN KÖTÜLÜKLERİN ANASI: ALKOL!
29/07/2015 - 11:00 Kur’an-ı kerim’le’ Konuşan Kadın
16/07/2015 - 04:29 KUR’AN-I KERİM’DE MܒMİNLERİN VASIFLARI
29/06/2015 - 16:21 DOĞU TÜRKİSTAN’A DUA, ÇİN’E LANET!
26/06/2015 - 18:02 ORUÇLU KİMSENİN ÖZELLİKLERİ
23/06/2015 - 14:40 RAMAZAN AYI VE ORUCUN HİKMETLERİ
16/06/2015 - 11:14 RAMAZAN AYINA HAZIRLANMAK
12/06/2015 - 16:38 YÖNETİM NE ZAMAN ÇÖKER?
11/06/2015 - 12:42 BU DEVLET YIKILIR MI?
08/06/2015 - 11:20 SAKIN ZALİMLERE MEYLETMEYİN!
02/06/2015 - 11:17 MܒMİNLERİN YARDIMCISI ALLAH’TIR ZAFER İNANANLARINDIR
26/05/2015 - 10:21 İSTANBUL’UN FETHİ VE FATİH
19/05/2015 - 12:36 DÜNÜ VE BUGÜNÜ İLE GENÇLİĞİMİZ (GENÇLİĞİMİZ BUHRANDAN NASIL KURTULUR?)
12/05/2015 - 10:52 FATİH SULTAN MEHMED (RAHMETULLAHİ ALEYH)
07/05/2015 - 10:40 ANNE RIZÂSI
30/04/2015 - 13:14 Hz. Enes (R.A.)’in Hz. Peygamber (S.A.S.)’le ilgili bir hatırası
16/04/2015 - 12:53 HZ. PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZİN ÇOCUK SEVGİSİ
09/04/2015 - 17:50 SEVGİLİ PEYGAMBER (S.A.S.) EFENDİMİZİN AHLÂKÎ DAVRANIŞLARI
 
Türk bayrağına çirkin saldırı
Orduya tam yetki verildi! Hedefte İsrail var
Hakkari'de askeri üs bölgesine böyle ulaştılar!
Belçika büyüklüğünde arazi ekilmiyor
Genelkurmay'dan askerlik uzadı iddiasına açıklama
Şehit Miraç'ın o mesajı: Para için yapılacak meslek değilsin
Saadet Lideri Karamollaoğlu: Her alanda ‘Zeytin Dalı’na ihtiyaç var
Bakan ilaç iddialarına sert çıktı: "Canlarını yakacağız kapatmaya kadar gider"
Bakan ilaç iddialarına sert çıktı: "Canlarını yakacağız kapatmaya kadar gider"
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa İŞCAN
Acil hal 24 saatten sonra paralı mı oldu?
Mustafa KAYA
Adı Konulmamış Savaşın Maymuncukları
Atilla MEHDİGİL
Üzgünüm, hep haklı çıkıyoruz!
Feyzullah AYDOĞAN
NİL’DEN ‘ÜMMETİN KALBİNE’ SELAM VAR
Ekrem ŞAMA
Amerika kaç defa aldattı?
Şeref KAÇMAZ
YORUMLU-YORUM
Hayati OTYAKMAZ
İNSANLIĞIN ÖNCÜLERİ: ŞEHİTLER
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Yahudi Cumhuriyeti
Ali Haydar HAKSAL
Eminlik ya da Güvenirlilik
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Türkiye’yi kazanmak ya da kaybetmek!
Zeki CEYHAN
Yalan rüzgârı!
Mevlüt ÖZCAN
Bazı faziletleri değerlendirmek lazım
Mahmut TOPTAŞ
Kuklacı Kafirlere
Prof.Dr.Ata ATUN
Sağduyu sahibi akil adamlar
Prof. Dr. Burhanettin Can
Ümmet Şuurunun Yeniden İnşası-4: Ümmet kavramının analizi
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Evliliğe Direnen Gençler
Mustafa YILDIRIM
Bir gazetecinin serencamı - 1
Burak KILLIOĞLU
Liboş…
Şakir TARIM
Suriye siyasetimiz doğru mu?
İsmail KILLIOĞLU
Tarihin Dilemması
İbrahim VELİ
Tepkilerle değil kararlarla yol almak
Abdülkadir ÖZKAN
İlişkilerin bozulması için ABD ve AB daha ne yapmalı?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz