29 Zi'l-ka'de 1438 | 22 Ağustos 2017
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
Musahhih – Mürettip
18/07/2016 - 09:08
Mustafa YILDIRIM

İnsanın geçmişi sık sık yâd etmesi ihtiyarlamasının mı neticesidir yoksa geçmişte yaşanan güzel anıların hatıralarda yitip gitmemesini arzulaması mıdır bilemem! Ben ihtiyarladığımdan olsa gerek eskiyi daha farklı bir gözle bakar ve hatıralarımda yaşatır oldum.

Bugün biraz bizden bahsedeyim istiyorum aslında. Biz derken basın sektörü emekçilerini kastetmekteyim. Basın sektöründe yıllanmış olanlar bilirler. Eskiden gazetelerde musahhih ve mürettipler vardı. “Tashih” düzeltmek, “Musahhih” de düzelten kişi demekti. Günümüzde düzeltmen diyoruz. “Tertip” düzenlemek, sıraya sokmak, “Mürettip” de sıraya sokan kişiydi. Günümüzdeki karşılığı ise dizgicidir. Bu işin en zor yanı da yazıların tersten diziliyor olmasıydı.

Gazetede çıkan yazı ve haberleri okuyup dil bilgisi, imla ve anlam hatalarını düzelten kişiydi musahhih. Gazetelerde en kalabalık servislerden birisi de tashih servisi olurdu haliyle. Zira okunması gereken çok haber ve yazı bulunduğundan bir ya da birkaç kişinin üstesinden gelemeyeceği bir işti. Mürettipler ise gazeteye girecek haber ya da yazıları kurşun harflerle kalıplara dizerek baskıya hazır hale getirirlerdi. Mürettiphanede yapılan bu işlem de oldukça zor ve sağlık açısından da bir o kadar tehlikeliydi. Zira kurşun solumak özellikle kan dolaşımına oldukça zarar verirdi. Bu yüzden olsa gerek mürettipler biraz olsun kurşunun vereceği zararı azaltmak için her gün yoğurt yerlerdi.

Okumak çoğu kimse için kolay bir iş gibi görülse de aslında oldukça zor bir uğraşıdır. Zira bir gazetede bir yazıyı hata ihtimaline karşı dikkatli olarak okuyacaksın, anlayacaksın ve yanlışı bulup düzelteceksin. Öyle ne varmış bunda deyip geçmeyin hemen. Zira bir dış haber yazarını okurken dış dünyada neler olup bitiyor az çok bilmeniz lazım.  Bittabi ekonomi yazarı için de ekonomik terimleri ve dili bilmeniz gereklidir. Dini bir yazı okuyacaksanız eğer en azından ilmihal bilgisine ve temel itikadî bilgiye sahip olmanız elzemdir. Daha bunun gibi pek çok hususta az çok bilgi sahibi olmalısınız ki okuduğunuzu anlayıp yanlışı ayırt edebilesiniz. Bu arada yazarın yazı stiline, üslubuna da az çok vakıf olacaksınız ki hatayı fark edip ona göre düzeltebilesiniz.

İşte bu yüzden musahhihler genelde mektep, medrese görmüşlerden seçilirler ve mümkün olduğunca da devrin şartlarına göre en iyi tahsil görenler tercih edilirdi. Yani öyle her önüne gelen, musahhih olmak isteyen bu kadroda istihdam edilmezdi. Musahhihlik işte bu kadar önemliydi.  Ancak yine de basın camiasında hak ettiği yeri aldığı söylenemez aslına bakarsanız. Zira neticede işi okumak olduğundan herkes çok kolay bir iş olduğunu düşünüp biraz da önemsemezlerdi musahhihleri. Oysaki gazetenin ilanlarına varıncaya değin okunması ve muhtemel hataların bulunup düzeltilmesi öyle sanıldığı kadar kolay bir iş değildi. Hak ettikleri değeri göremeyen musahhihler buna rağmen uzun yıllar basın sektöründe var olmaya çalıştılar. Kimi zaman fark edilmeyen bir tashih yüzünden gazetelerin canı yandı, kimi zaman okurları gülümseten hatalar yapıldı. Gelişen teknolojinin etkilerinden en çok etkilenen servislerden birisi de tashih servisleri oldu. Giderek servis çalışanları sayısında azalma başladı. Zaman içerisinde bir iki kişi istihdam edilir hale getirildiler. Ama her şeye rağmen varlıklarını devam ettiriyorlardı. Ta ki Basın Enformasyon Genel Müdürlüğü sarı basın kartlarında düzeltmen ibaresini kaldırana değin.  Artık resmi olarak musahhih / düzeltmen tanımlaması basın sektöründen lav edilmişti. Yeni adları sayfa sekreteri olmuştu artık!

Mürettipler de benzer bir süreç yaşadılar. Ağır şartlarda çalışmalarına, sağlıklarını tehlikeye atmalarına rağmen hak ettikleri değeri pek görmediler desek yeridir. Neticede dizgiciydiler işte. Gerçi kurşun harflerle yazıyı, haberi tersten hazırlamak zor olsa da elbette işin erbabı olanlar için çocuk oyuncağı sayılırdı bu iş. Üstelik mürettip hatası kavramı yerleşmişti medyada. Bir hata olduğunda hemen “mürettip hatası” deniliyor ve özür dileniyordu ertesi gün. Anlayacağınız mürettipler aynı zamanda gazetedeki hataların faili olup bir nevi  “günah keçisi” kabul ediliyorlardı… Hatta bazı kitaplarda “hata (Yanlış) – sevap (Doğru)”  cetvelleri bile vardı. Gelişen teknoloji mürettipleri de bir bir piyasadan kaldırdı. Artık son sistem bilgisayarlarda yazılan yazılar hazır olarak geldiğinde tekrar dizilmesine gerek kalmamakta. Bilgisayarlar vasıtası ile çok zor denilen işler göz açıp kapayıncaya değin halledilmekte.

Basın sektöründe bir de pikaj - montaj servisleri vardı. Ama yazıyı daha fazla uzatmayalım bu başka bir yazının konusu olsun inşallah.

 

Minik bir tebessüm

Mürettip sevabı

Abdullah Cevdet bir gün Babıâli’den aşağı doğru iniyormuş… Aşağıdan da yukarıya doğru Süleyman Nazif çıkıyor. Karşılaşmışlar…

– Sorma, sorma, demiş, Abdullah Cevdet; bugün çok üzgünüm!

– Neden

– “Ben vatanın bir öksüzüyüm!” şeklindeki bir mısraım, mürettip hatası yüzünden “Ben vatanın bir öküzüyüm!” diye çıktı.

– Ayol, ona mürettip hatası değil, sevabı demek lâzım!..

 

İlgilisine notlar:

• “İyi konuşmacılar genelde geri beslemeye duyarlı kişilerdir; kibirli, otoriter kişiler ise geri beslemeyi hemen tümüyle görmezden gelirler.” John Fiske

• “Bu milletin külüne üflesen altından iman çıkar.” Prof. Dr. Necmettin Erbakan

• “Bir millet asıl gücü tankı, topu, tüfeği değil; imanlı ve inançlı evlatlarıdır.” Prof. Dr. Necmettin Erbakan

YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
21/08/2017 - 09:04 Öğrencilere sahip çıkamayacak mıyız?
14/08/2017 - 09:40 Öğrencilerin yurt meselesi ya da dikensiz gül bahçesi
07/08/2017 - 09:02 Toprağımıza sahip çıkmalıyız!
31/07/2017 - 09:39 Kudüs meselesine coğrafi değil imani olarak bakmak lazım!
17/07/2017 - 09:06 Yaş yetmiş hâlâ emekli olamamış
10/07/2017 - 09:13 Tespit edenler asgari ücretle yaşasınlar
03/07/2017 - 08:57 Keyfiyetin kemiyete yenik düştüğü yer
19/06/2017 - 09:35 Özlenen eski Ramazanlar mı yoksa insanlar mı?
12/06/2017 - 10:09 Masa kasa nisa üçgeni
05/06/2017 - 09:41 Zengin ne giyeceğim fakir ne yiyeceğim telaşesinde
29/05/2017 - 09:37 Ramazan-ı Şerif iklimi
22/05/2017 - 09:12 Çocuklar anne babanın aynasıdır
15/05/2017 - 09:18 Makamına kandım layıksın sandım!
08/05/2017 - 09:12 Dostun hatırı mı Mevla’nın hatırı mı?
24/04/2017 - 09:20 Görüşmelerin kayıt altına alınması ne işe yarıyor?
17/04/2017 - 09:01 Örtüyü kurtardık belki ama başları kaybettik
10/04/2017 - 09:10 Zulme sevgisini (!) katanlar
03/04/2017 - 09:08 Referandum en çok sol kesime yarayacak!
27/03/2017 - 10:41 Sen haklısın Ya Musa ama bizim karnımızı Firavun doyuruyor!
20/03/2017 - 09:29 Çanakkale geçildi mi?
13/03/2017 - 09:12 Sekiz güzel “sağlam” adam
06/03/2017 - 09:07 Hayat mı pahalılaştı yoksa insanlık mı ucuzladı?
20/02/2017 - 09:18 Her yerde adalet lazım vergide de!
13/02/2017 - 09:09 Biz neyin faturasını ödüyoruz?
06/02/2017 - 09:41 Gönüllü kölelik
30/01/2017 - 09:56 Sevdalinka...
23/01/2017 - 10:31 Ölçüyü kaçırmak
09/01/2017 - 09:12 Kar, kış serencamımız ve belediyelerimiz
02/01/2017 - 09:17 Fil eti yemeyen adam
26/12/2016 - 09:30 Kızılderili büyükbabanın notu
19/12/2016 - 09:09 Çok seviyoruz ya!
12/12/2016 - 09:36 Betona dayalı kalkınma
05/12/2016 - 09:00 Şirketlerin hizmet sevdası!
28/11/2016 - 09:23 Ateşle oynayanın eli yanar
21/11/2016 - 09:11 Amerika’nın kışı Müslüman’ın baharı
14/11/2016 - 09:02 Kan ve gözyaşıyla yoğrulmuş kıta; Amerika
07/11/2016 - 09:09 Aileyi koruyalım yitip gitmeden!
31/10/2016 - 09:34 Velilik ile delilik arasındaki ince çizgi
24/10/2016 - 09:00 Giyecek bir şeyim kalmadı baba!
17/10/2016 - 09:09 "Çevre kirliliği"
10/10/2016 - 09:25 Talut ile Calut kıssası ve düşündürdükleri - 4
03/10/2016 - 09:26 Talut ile Calut kıssası ve düşündürdükleri - 3
26/09/2016 - 09:49 Talut ile Calut kıssası ve düşündürdükleri - 2
19/09/2016 - 09:16 Talut ile Calut kıssası ve düşündürdükleri - 1
05/09/2016 - 10:53 Milli Görüş nedir Milli Görüşlü nasıl olmalıdır - 3
29/08/2016 - 09:05 Milli Görüş nedir Milli Görüşlü nasıl olmalıdır - 2
15/08/2016 - 09:39 Kandırıldım da duruldum
25/07/2016 - 09:03 Bu sefer bizim çocuklar başardı Coni
18/07/2016 - 09:08 Musahhih – Mürettip
11/07/2016 - 10:04 Tatile gidip akrabayı unutanlar
04/07/2016 - 13:23 Artık hüzün kokuyor bayramlar
20/06/2016 - 10:13 Abdestsiz namaz kılanlar
13/06/2016 - 15:26 Vicdanlara seslenen ay
06/06/2016 - 09:59 Oruç tutana mı tutmayana mı hoşgörü
23/05/2016 - 09:25 Komşu komşunun Wİ-Fİsine muhtaçtır
16/05/2016 - 09:18 Bir yandan ömrünü diğer yandan değerleri tüketenler
09/05/2016 - 09:10 Cennet dünyada kazanılır
02/05/2016 - 09:38 Kralın soytarıları
25/04/2016 - 13:45 Sevdim seni mabuduma, canan diye sevdim!
18/04/2016 - 09:41 Bize bir haller olmuş!
04/04/2016 - 15:27 Herkes kollarını açarak koşmadı Amerika'ya!
21/03/2016 - 16:12 Önce Bedir kuyularına varmalıydık, varamadık
09/03/2016 - 12:59 Elestü bi Rabbiküm kalu bela
01/02/2016 - 17:04 Küreselleştiremediklerimizden misiniz?
15/01/2016 - 13:20 44 yıldır kimseye eyvallahı olmayan gazete!
30/12/2015 - 15:02 Kurt bürünmüş kuzu postuna, bizimki koşar gider dostuna
02/11/2015 - 14:16 Hakkı batıla bulaştırmayalım!
19/10/2015 - 13:46 Çin malı oyuncakla büyüyen çocuklar yerli otomobile bineceklermiş!
29/06/2015 - 11:30 Ya fitre hesabı yanlış ya iftar mönüsü fiyatı fahiş!
23/06/2015 - 14:35 Bir fitre bir kumanya hop Cennetin ortasına
15/06/2015 - 10:37 Eylemci Müslüman eyyamcı oldu
08/06/2015 - 08:43 Haşemalı havuz medyası ve pekmez!
01/06/2015 - 11:05 Saadete oy verirsen Saadet gelir CHP değil! - 3
25/05/2015 - 11:15 Saadete oy verirsen Saadet gelir CHP değil! - 2
18/05/2015 - 10:46 Saadete oy verirsen Saadet gelir CHP değil! - 1
11/05/2015 - 12:13 Patates soğan ithal ederiz ama tarım ülkesiyiz!
27/04/2015 - 11:25 Biz de Viyana kapılarında şehitlerimizi analım!
13/04/2015 - 11:15 Ümitleri yeniden yeşerten ittifak
06/04/2015 - 10:15 Güçlü devlet lafla olunmuyor
30/03/2015 - 10:28 Başörtüsü çözüldü şimdi tesettür sorunu başladı
23/02/2015 - 10:42 Kindar Değil Dindar Bir Adam: Erbakan
19/01/2015 - 10:20 'Çarli' maymun kalaydı iyiydi
12/01/2015 - 10:12 Alnı Secdeli Kapitalist Müslümanlar
22/12/2014 - 16:32 Hak Davanın Yüzdesi Olmaz
15/12/2014 - 10:45 Sen Alışverişe Avmye Gidersin Ama Cenazene Mahalle Esnafı Gelir
08/12/2014 - 10:21 Sosyal Medya ve Müslümanlar
01/12/2014 - 11:03 Sosyal Medya ve Toplum
24/11/2014 - 10:43 Sosyal Medya ve Aile
03/11/2014 - 10:40 Kert-emey-enkele
13/10/2014 - 17:56 Gencim, Özgürüm, Yakarım, Yıkarım
15/09/2014 - 14:29 İki fotoğraf arasına sıkıştırılmış Türkiye
10/02/2014 - 09:31 Gölgesinden korkanlar
07/10/2013 - 11:59 Tanzimat Fermanı
01/07/2013 - 20:06 Gezi bitti şimdi fısıltı gazetesi zamanı
24/06/2013 - 09:46 Çınar ağacı yalnız otlar kalabalıktır!..
20/05/2013 - 12:03 Eyüp İmam Hatip Lisesi
29/04/2013 - 09:35 Başörtüsü meselesi ne oldu!
22/04/2013 - 02:36 İyi ki geldin Ya Rasulallah…
15/04/2013 - 10:16 Ekmek arası domates peynir
01/04/2013 - 10:13 Ben çektim çocuğum çekmesin!.
25/03/2013 - 12:38 Ne pasaport ne vize bize her yer Rize!..
18/03/2013 - 10:51 Çanakkale’de ne olmuştu!..
11/03/2013 - 10:12 Ucu yakılmış mektuplar!..
04/03/2013 - 15:22 Şifalı bitkiler!..
25/02/2013 - 11:20 Erbakan Haftası!..
18/02/2013 - 09:22 Para mı bitti düzenle bir imtihan gitsin!..
11/02/2013 - 01:07 Açıkça Önemsenmeyen Fertler!..
28/01/2013 - 09:22 Mahallenin delisi!..
21/01/2013 - 00:39 Bu tivit reklam kokuyor!..
07/01/2013 - 08:22 Aşık maşukunun yolunda olur ve o yolda ölür!..
31/12/2012 - 08:36 Yeşil feministler...
24/12/2012 - 08:06 Baltacı Mehmed'in torunları...
17/12/2012 - 09:37 Usta ne diyorsun bu hususta!..
10/12/2012 - 09:29 Paran kadar insansın!..
03/12/2012 - 10:45 Rüyanda çarşafa bürünesin!..
26/11/2012 - 09:48 İki rekat arasında tweet atmak!..
19/11/2012 - 00:38 Ustasever tatlısu mücahitleri!..
12/11/2012 - 08:00 Hicret bedel ödemektir
05/11/2012 - 09:33 Huzur Sokağı
29/10/2012 - 11:24 Kurban ve vahşet
15/10/2012 - 08:35 Hayırlı bir eş Allah'ın kuluna bir ikramıdır...
08/10/2012 - 08:25 Evli erkekler neden başkasını sever? 2
01/10/2012 - 13:49 Evli erkekler neden “başkasını” sever? - 1
24/09/2012 - 09:16 Aklını Şevkle Koruyanlar 5
17/09/2012 - 01:58 Aklını Şevkle Koruyanlar 4
10/09/2012 - 10:40 Aklını Şevkle Koruyanlar 3
3/09/2012 - 0:39 Aklını Şevkle Koruyanlar 2
27/8/2012 - 10:38 Aklını Şevkle Koruyanlar 1
 
Temel Karamollaoğlu: Erken seçime hazırız
Sancar Paşa’ya vefasızlık
Amerika'ya ait insansız hava aracı Adana'ya düştü
Emre Belözoğlu, Milli Takım'a geri dönüyor mu?
Dursun Özbek'ten Arda Turan ve Selçuk İnan açıklaması
ABD'den Kuzey Kore'ye: Çok hızlı bir şekilde savaşa dönüşür
Resmen alay ediyor!
Sanayi hamleleri devrim niteliğindeydi
Emniyet Genel Müdürlüğü: Bülent Tezcan bize sorsaydı bilgi verirdik
EN ÇOK
Yazarlar
Atilla MEHDİGİL
Kulluğunu bilmeyen hüsrandadır
Hayati OTYAKMAZ
VATAN TÜRKÜSÜ (ŞİİR)
Mustafa KAYA
Suriye’de Dönüş Mümkün mü?
İshak BEYAZAY
H.A.A.R.P Projesi ve GDO’lu tohum-2
Feyzullah AYDOĞAN
Öğretmen atamalarında hakkaniyet ve liyakat yerine siyaset iddiası
Ekrem ŞAMA
Tarihten bir gaflet rekoru
Mustafa İŞCAN
Yeni aylıklar istediğiniz banka ve PTT’ye gönderilecek
Şeref KAÇMAZ
NORM-ALLEŞ(m)İ – YORUM
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Gerçekleri Gizlemek Suçtur
Ali Haydar HAKSAL
Siyaset Düşünce Üretmiyor Tüketiyor
Abdullah AKÇAY
Düşünmek herkese iyi gelecek !..
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Mattis Ziyareti Öncesi ABD Yalanları ve Aba Altındaki Sopa!
Zeki CEYHAN
Yurtta Tesadüf Konseyi!
Mevlüt ÖZCAN
Erkeğin yabancı bir kadınla tokalaşması caiz mi?
Mahmut TOPTAŞ
Hammalet’ El-Hatab
Prof.Dr.Ata ATUN
Kıbrıs konusu boyut değiştiriyor
Prof. Dr. Burhanettin Can
FETÖ ile Mücadelede Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar-2:
İsmail Hakkı AKKİRAZ
16. kuruluş yılında Ak Parti
Mustafa YILDIRIM
Öğrencilere sahip çıkamayacak mıyız?
Burak KILLIOĞLU
Yorgun…
Şakir TARIM
İstanbul’un akıbetini düşünen yok mu?
İsmail KILLIOĞLU
Şeytani Saçmalık Ve İblisce Cehalet
İbrahim VELİ
Atalet Ve Kalkışma
Abdülkadir ÖZKAN
Memuru enflasyona ezdirmemek!..
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz