8 Cemaziye'l-Ahir 1439 | 24 Şubat 2018
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
MAKALELER
Tarihin Dilemması
14/02/2018 - 08:31
İsmail KILLIOĞLU

Herhangi bir varlığın, olgunun ya da olayın meydana gelmesinde, anlaşılmasında, açıklanmasında, yorumlanmasında, farkında olunsun ya da olunmasın, kendiliğinde zaman unsuru söz konusu olur. Bu da, tarih olarak adlandırılan olgu demektir. Özellikle insan ve toplum söz konusu edildiğinde, bunlar ile ilgili her etkinlik, yapılacak her türden çalışma, tarihe başvurmayı gerektirir. Sözgelimi, daha önce X mekânındaydı, şimdi Y mekânındadır. Mehmet Efendi, etrafını çit ile çevirdiği toprak parçasında sebze yetiştirip satarken, beş yıl sonra büyük bir manav dükkânına sahip oldu. Ya da 1071 yılından çok önceleri, Orta Asya’nın çeşitli bölgelerinden göçüp gelen bazı Türk boyları, mesela Cerit veya Celayirliler Anadolu’nun belli yerlerine yerleşmeye başladılar. Yeryüzü ölçeğinde benzer olayları, durumları, hareketleri, değişmeleri birer tarih olgusu olarak zikretmek mümkündür. Kısaca tarihi olgunun kapsamına, insan ve toplum söz konusu olduğunda, sayısız olayları, durumları, faaliyetleri katmaktayız. Bu, insan varlığının ayrılmaz niteliğidir. Bundan dolayı, tarihi olgu insanın vazgeçemediği hem imkânını, hem de zaafını oluşturur. Yerine göre geçmişin imkânı, bugünün zaafı olabileceği gibi, geçmişteki zaaflar bugünün imkânını doğurabilir. Milletler, toplumlar, onların meydana getirdiği ürünler ya da verimler, yani kültürler veya uygarlıklar bu bakımdan tarihi olgu kapsamında öncelikli yer alırlar.

Fakat tarihi olgu, nasıl imkân sağlar, nerde zaafa dönüşür?

İşte sorunun “bam teli” burada ortaya çıkar. Bir başka ifadeyle, tarihi olgunun neliği, nasıllığı, niçinliği kaçınılmaz soruları beraberinde getirir. İnsanın içinde yaşadığı dünyada onu kuşatmış bin bir türlü olgu söz konusu olduğuna göre, bu olgulara karşı onun tavrı nasıl olmalıdır? Doğal bir olgu olarak şiddetli soğuğa, depreme vb gösterdiği tepkiyi aynıyla tarihi olgu olarak nitelenenlere de gösterebilir mi? Gösterirse ne olur? Ayrıntıya girmeden tarihi sadece tarihi olgu olarak ele aldığımızda, onun insana sunacağı imkân daime yeterli midir? Üstelik tarih denilen düşünme alanında da olgu söz konusu olduğuna göre, tıpkı doğa alanındaki olguya yaklaşıldığı gibi ona da yaklaşılması yerinde olamaz mı?

Örnek vererek irdeleyelim. İbn Haldun, tasarladığı kapsamlı tarih çalışmasının amacını açıklamak maksadıyla salt “tarih” kavramı üzerinde durmayı zorunlu görmüş ve bu bağlamda “Mukaddime” olarak geriye kalan eseri meydana gelmiştir. Ancak tasarladığı tarihi tamamlayamamıştır. Bu eserde tarihi olgunun ne olduğu ve nasıl kavranıp açıklanması gerektiğini ele alıp irdelemiştir. Demek ki, salt tarihi olgu insanın ve toplumun anlaşılmasında her zaman yeterli ve açıklayıcı değildir. Onun belli bir yoldan gidilerek, belli ilkeleri gözeterek incelenmesi, irdelenmesi zorunludur. Batı düşüncesinde de tarihi olgunun ele alınmasını konu edinecek bir usulün, yöntemin ve bilimin gerekliliği, yaklaşık on yedinci yüzyılda ortaya atılacak ve tartışılacak, on sekizinci yüzyılda tarih adıyla bir bilimin varlığı kabul edilecektir. Bu arada, bilim ve felsefe alanlarındaki gelişmelere bağlı olarak tarihin, tarihi olgunun, tarih biliminin ve yönteminin ne olduğu, nasıl olması gerektiği bağlamında yoğun tartışmaların, çekişmelerin, uzlaşmaların birbirini izlediği belirtilebilir.

Tarihimiz, İslam’ı kabul edişimizden öncesi ve sonrasıyla, yoğun, özgün (mesela Türk boylarının önemli bir kısmının topluca İslam’ı kabul etmeleri gibi), olağanüstü, açıklanamaz, akıl almaz ve akılsızca vb. nitelikleriyle sayısız tarihi olguları içermektedir. Çoğunlukla, tarihi olgular temelinde kavrama eğilimi ve yaklaşımı ağır basmaktadır. Fakat bilim olarak tarihi geri planda tuttuğumuzda, tarihi olgunun, o an için yeterli, yerinde ve faydalı görünmesine rağmen, karşılaşılan sorunun mahiyetini kavramada engel oluşturacağını pek hesaba katmamaktayız. Sözgelimi Selçuklu, Büyük Selçuklu, Osmanlı ve Timur (ki Osmanlı döneminden coğrafi bakımdan daha geniştir) dönemlerini sadece coğrafi bakımdan gözlemlediğimizde, bir an bile olsa şaşkınlığa düşmemek mümkün değildir. Ya da İspanya’ya bakarak Endülüs’ü, bir yönüyle hüzünle hatırlamamak söz konusu olamaz. Ne var ki, tarih bilimi, tarihi olgunun, doğal olgunun aksine, biricik olduğunu, tekrarlanmasının tarihi olgunun mahiyetine aykırı düştüğünü söylemektedir. Fakat tarihi olguyu, tarih bilimi bağlamında ele aldığımızda sayısız faydalar sağlayacağı gibi, hayati dersler çıkarmamıza da imkân verdiği çıkarımında bulunabiliriz.

YORUMLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
14/02/2018 - 08:31 Tarihin Dilemması
31/01/2018 - 08:46 Haydut devlet kim?
24/01/2018 - 08:45 Şuurlu-Şuursuzluk
10/01/2018 - 08:45 ...Dolayısıyla
03/01/2018 - 08:44 İnsanı ve barışı savunmak
20/12/2017 - 11:53 İyiliğin güçsüzlüğü
06/12/2017 - 08:59 Çiftçi ve Toprak
22/11/2017 - 09:58 Üç kitap dolayısıyla
15/11/2017 - 09:38 Kural ve hayat
08/11/2017 - 09:47 Eşyanın tabiatı
01/11/2017 - 08:27 Bilgi ve...
25/10/2017 - 09:40 “İnsan çalan eşkiya”
18/10/2017 - 10:15 Bütüncül bakabilmek-2
06/09/2017 - 09:38 Sorgulama ve Yenileme
30/08/2017 - 09:40 Yetenek ve kişilik
23/08/2017 - 09:58 Trump’ın Amerikası
16/08/2017 - 09:17 Şeytani Saçmalık Ve İblisce Cehalet
09/08/2017 - 09:11 Kamu Ve Erdemi
02/08/2017 - 09:19 Aşılanan şiir
26/07/2017 - 09:22 Kör göze sürme çekmek
19/07/2017 - 09:09 İnsana bakmak
05/07/2017 - 09:09 Örgütsüz emek
28/06/2017 - 08:53 Batı çöker mi?
21/06/2017 - 11:00 İktidar ve devlet
14/06/2017 - 09:50 Sorgulama ve özeleştiri
07/06/2017 - 09:39 Uluslararası hukuk ve Filistinli esirler
31/05/2017 - 10:17 Açlık
24/05/2017 - 15:07 Evin içi
17/05/2017 - 09:16 “Ağaç kesen, baş keser”
10/05/2017 - 09:19 Kamu bilinci
26/04/2017 - 09:07 Bir halkoylamasının düşündürdükleri
19/04/2017 - 09:01 Geçmişten geleceğe
12/04/2017 - 09:10 Kurum ve bürokrasi-II
05/04/2017 - 09:03 Kurum ve bürokrasi
22/03/2017 - 09:13 Sıradanlıktan kurtulamamak
08/03/2017 - 09:56 Kör göze sürme çekmek
01/03/2017 - 09:58 “Direnen adam”
22/02/2017 - 09:43 Irmak ve insan
15/02/2017 - 09:09 Önyargı ve açıklık
08/02/2017 - 09:08 Birey ve iktidar
01/02/2017 - 08:58 Amerika’nın Trump’ı
25/01/2017 - 09:13 Bir hukuk felsefecisinin bakışında hukukun görünümü
18/01/2017 - 09:09 Boğulan ideal
04/01/2017 - 09:06 Düşkün yönetimler
28/12/2016 - 09:04 Önyargı ve açıklık
21/12/2016 - 08:59 Dogma ve düşünce
14/12/2016 - 09:10 Şiddetin Örgütlenmesi
07/12/2016 - 09:23 Birkaç Odun
30/11/2016 - 09:55 “Direnç ve özgürlük” ya da “Değirmen yele karşı”
16/11/2016 - 09:01 Geçmişten Geleceğe
26/10/2016 - 09:01 Niçin savaş
19/10/2016 - 09:38 Ucuz kan-II
12/10/2016 - 09:19 Ucuz kan
05/10/2016 - 09:25 Korku ve kural
28/09/2016 - 09:17 Savaş ve Akıl
21/09/2016 - 11:49 Kitap
16/09/2016 - 17:34 Merak ve soru
03/08/2016 - 09:34 Birey olarak insan - II
27/07/2016 - 09:28 Toplumsal ve siyasal olayın mantığı
20/07/2016 - 09:43 Birey olarak insan
13/07/2016 - 09:08 Devletin işlevleri ve birey - ııı
22/06/2016 - 14:48 Devletin işlevi ve birey - ıı
15/06/2016 - 10:30 Devletin işlevleri ve birey - I
09/03/2016 - 12:44 İnsana egemen olmak
01/07/2015 - 10:54 Tuzağa düşmek
22/04/2015 - 11:00 Kutlu Doğum ve Süleyman Çelebi
07/01/2015 - 11:59 Özeleştiri
10/12/2014 - 12:26 Tek Kişilik Parti
26/11/2014 - 11:04 ŞERRİNDEN EMİN OLAMAMAK
05/11/2014 - 11:07 Gelenek ve Gelecek II
16/04/2014 - 14:26 529..
04/09/2013 - 07:42 Kurum yoksunluğu
17/07/2013 - 07:53 “Batıcı Devşirme” sistemi
03/07/2013 - 12:48 Kahramanmaraş üzerine yayınlar ve Yaşar Alparslan
05/06/2013 - 00:11 Şiirin şehrinde
15/05/2013 - 12:20 Ürün de fazla, fiyatlar da
08/05/2013 - 12:52 Necip Fazıl’ı anmak
06/03/2013 - 13:17 Sorun ve yöntemi
20/02/2013 - 14:46 Adaletin gereği
13/02/2013 - 12:43 Küreselleşme ve ahlâk II
23/01/2013 - 14:31 Gerçeksiz algı
09/01/2013 - 09:23 İbn Haldun demişti ki! II
19/12/2012 - 09:41 Siyasal Fatalizm
12/12/2012 - 07:11 Cehalet kıyameti
05/12/2012 - 10:24 Cemil
28/11/2012 - 08:42 Olan, oldurulmak istenen değil mi?
21/11/2012 - 08:01 Kuram mı, uygulama mı?
07/11/2012 - 08:01 Adalet ve Siyaset
31/10/2012 - 10:00 Düşünce ve maytap
24/10/2012 - 11:29 İlkel dürtü
17/10/2012 - 08:19 Suriye Sorunu
10/10/2012 - 00:37 Tek kişilik parti
26/09/2012 - 10:02 Balyoz ve hukuk
19/09/2012 - 01:45 Etki Tepki
12/09/2012 - 09:56 Eksik Olan Sistem Olmasın
05/09/2012 - 09:33 Düşüncenin Çiçeği
29/08/2012 - 09:26 Yeni Devir
 
Türk bayrağına çirkin saldırı
Orduya tam yetki verildi! Hedefte İsrail var
Hakkari'de askeri üs bölgesine böyle ulaştılar!
Belçika büyüklüğünde arazi ekilmiyor
Genelkurmay'dan askerlik uzadı iddiasına açıklama
Şehit Miraç'ın o mesajı: Para için yapılacak meslek değilsin
Saadet Lideri Karamollaoğlu: Her alanda ‘Zeytin Dalı’na ihtiyaç var
Bakan ilaç iddialarına sert çıktı: "Canlarını yakacağız kapatmaya kadar gider"
Bakan ilaç iddialarına sert çıktı: "Canlarını yakacağız kapatmaya kadar gider"
EN ÇOK
Yazarlar
Mustafa İŞCAN
Acil hal 24 saatten sonra paralı mı oldu?
Mustafa KAYA
Adı Konulmamış Savaşın Maymuncukları
Atilla MEHDİGİL
Üzgünüm, hep haklı çıkıyoruz!
Feyzullah AYDOĞAN
NİL’DEN ‘ÜMMETİN KALBİNE’ SELAM VAR
Ekrem ŞAMA
Amerika kaç defa aldattı?
Şeref KAÇMAZ
YORUMLU-YORUM
Hayati OTYAKMAZ
İNSANLIĞIN ÖNCÜLERİ: ŞEHİTLER
Alıntı Yazılar
Mehmet Şevket EYGİ
Yahudi Cumhuriyeti
Ali Haydar HAKSAL
Eminlik ya da Güvenirlilik
Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROL
Türkiye’yi kazanmak ya da kaybetmek!
Zeki CEYHAN
Yalan rüzgârı!
Mevlüt ÖZCAN
Bazı faziletleri değerlendirmek lazım
Mahmut TOPTAŞ
Kuklacı Kafirlere
Prof.Dr.Ata ATUN
Sağduyu sahibi akil adamlar
Prof. Dr. Burhanettin Can
Ümmet Şuurunun Yeniden İnşası-4: Ümmet kavramının analizi
İsmail Hakkı AKKİRAZ
Evliliğe Direnen Gençler
Mustafa YILDIRIM
Bir gazetecinin serencamı - 1
Burak KILLIOĞLU
Liboş…
Şakir TARIM
Suriye siyasetimiz doğru mu?
İsmail KILLIOĞLU
Tarihin Dilemması
İbrahim VELİ
Tepkilerle değil kararlarla yol almak
Abdülkadir ÖZKAN
İlişkilerin bozulması için ABD ve AB daha ne yapmalı?
 
Ana Sayfa Günün Haberleri Yazarlar TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ SPOR DÜNYA SAĞLIK & YAŞAM EĞİTİM BİLİM-TEKNOLOJİ KÜLTÜR-SANAT
Copyright © 2011 TV 5 HABER
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz